Kadın Emeğini Kıymetlendirme Vakfı (KEDV), Oxfam Konfederasyonu ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) iş birliğiyle yürütülen “Türkiye’de Mülteci ve Mahallî Bayan Girişimcilerin Ekonomik Hayata, Sivil Topluma ve Mahallî Kalkınmaya İştirakinin Artırılması” projesinin kapanış toplantısı 15 Ocak 2026 tarihinde Gaziantep’te gerçekleştirildi.
Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin ve Hatay’da toplam 465 bayan girişimciye doğrudan ulaşılan projeyle; finansal okuryazarlıktan dijitalleşmeye, ekipman ve girdi takviyesinden teğe bir danışmanlığa kadar geniş bir alanda bayanların üretim süreçleri güçlendirildi. Proje mühletince bayanların yalnızca işlerini büyütmelerini değil, mahallî kalkınmadaki liderliklerini pekiştirmek de hedeflendi.
Etkinliğin açılış konuşmasını gerçekleştiren KEDV ekibinden Gökçen Durutaş “Bu proje, bayanların ekonomik hayata iştirakini güçlendirme maksadıyla yola çıktı. Süreç boyunca gördük ki, bu amaç sadece ferdi uğraş ya da tekil dayanaklarla ilerlemiyor. Bayanların tecrübeleri, alandaki şartlar, lokal münasebetler ve yapısal hudutlar bu süreci direkt etkiliyor. Bugün burada, tam da bu tecrübeleri ve dersleri birlikte konuşmak için bulunuyoruz” dedi.
İki yıldır yürütülen projenin ortaklarından olan Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Sivil Toplum İlişkileri Kıdemli Yöneticisi Mısra Özkuş konuşmasında “Projemizin başından beri üst üste krizler yaşadık. Yerinden edilmenin uzun vadeli tesirleri, pandemi, ekonomik istikrarsızlık ve 6 Şubat sarsıntıları. Bu krizler herkesi eşit biçimde etkilemedi. Mevcut eşitsizlikleri derinleştirdi ve bilhassa hali hazırda iktisatta kayıt dışı yer alan, karar alma süreçlerinde olmayan ve kaynaklara sonlu erişimi olan mülteci ve düşük gelirli bayanlar üzerinde orantısız bir yük oluşturdu.” dedi.
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Sivil Toplum Bağlantıları Uzmanı Geerija Aggarwal ise “Son 2,5 yıldır yürüttüğümüz bu projeyle bayanların ekonomik kapasitelerini güçlendirerek, kolektif örgütlenmeyi teşvik etmeyi amaçladık. Ve izleme ve kıymetlendirme bulgularımız projeye katılan bayanların şahsî güçlenme konusunda değerli kazanımlar elde ettiğini göstermektedir. Ayrıyeten, kolektif örgütlenmeye hakikat güçlü bir kaymaya da şahit olduk. Projenin sonunda iştirakçilerin yüzde 90’ı kooperatiflerle çalışmaya başladı.” dedi.
Panel kısmında tecrübelerini aktaran kadın girişimcilerden, Birecik Bayan Kooperatifi Kurucu Ortağı Ayşe Türkyılmaz, “Biz en başta kooperatifin ne olduğunu bilmiyorduk, etrafımızda örnek alabileceğimiz yapılar da yoktu. Birecik’te bayanların çalışması aslında güç. Fakat bayanlar üretmek istiyorlar, hepimiz o denli büyük bir motivasyonla çalışıyoruz ki gücümüzü birbirimizden alıyoruz.
Kooperatifimiz şu an 25 ortaktan oluşuyor. Birecik’teki tek bayan kooperatifiyiz. Bu proje ile birlikte kooperatifimiz bilinirliğini artırdı, eğitim almayan, dayanışmaya dahil olmayan bayan kalmadı.” dedi.
Şanlıurfa Biartech Eğitim Teknolojileri kurucu ortağı Ayşe Subaşı konuşmasında “2 bayan teşebbüsçü olarak başladık. Firmada eğitici oyuncaklar üretiyoruz ve taşınabilir uygulamayla bu oyuncakları destekliyoruz. Yazılım alanında faaliyet gösteren bayan teşebbüsçüler ortasındayız. Çalıştığımız alan kısıtlı olduğu için KEDV’le tanışmadan evvel, bu işi yapan öbür beşerlerle görüşme, fikir geliştirme ve işbirliği yapma konusunda zorluk yaşadık. Bilinmeyen bir iş yapıyorum ama KEDVle birlikte sesimi duyurabildiğim bir alan buldum. Sürecin devamında kendi birikimlerimle öbür bayanlara takviye olmak; e-ticaret, web sitesi heyetim eğitimleri vermek, çocuklarına robotik kodlama öğretmek istiyorum. Biz yolda öğrendik fakat öteki bayan teşebbüsçüler yolda öğrenmek zorunda kalmasın, yolda öğrenenlerden öğrensinler.” dedi.
Proje kapsamında dayanak alan Ahin Mahmud, “KEDV’in verdiği danışmanlıkla işlerimi çok büyüttüm. Evvelce nerdeyse haftada 1 sipariş alabiliyordum nerdeyse, çok az tertipli müşterim vardı. Artık her gün kesinlikle satışım oluyor. Çaba etmekten ve bir bayan olarak var olmaktan hiç vazgeçmedim. Türkçe ana dilim olmamasına karşın ben tüm bayanlar için ve kendim için bir slogan yazdım: Her bayanın bir öyküsü var ve her kıssa masaldır. Hayalim “Masal Mutfak” kurmak ve öteki bayanlara da fırsat sunmak.” dedi.
Proje kapsamında dayanak alan başka bir girişimci Dua Hundaye ise, “Proje takviyesiyle aldığım ekipmanlar sayesinde işim değerli ölçüde büyüdü. Daha evvel günde 15-20 öğün yemek üretiyordum, artık ise yaklaşık 60 öğün üretiyorum. Gelirim çok meçhuldü artık yaptığım planlar doğrultusunda tertipli bir gelir elde edebiliyorum. İşimi geliştirebileceğime dair inancım artık çok yüksek.” dedi.
Kapanış oturumunda ayrıyeten; bakım emeği, pazara erişim ve sürdürülebilir dayanak sistemleri üzerine paydaş diyaloğu gerçekleştirilerek, geleceğe yönelik iş birliği modelleri üzerinde duruldu.
Kadın Emeğini Kıymetlendirme Vakfı (KEDV) hakkında:
Kâr gayesi gütmeyen bir sivil toplum kuruluşu olan KEDV, 1986 yılından bu yana, yoksulluk ve eşitsizliklerin var olmadığı güçlü bir toplum oluşturmaya katkıda bulunmak emeliyle, bayanların ömürlerini güzelleştirme gayretlerine takviye olmak ve mahallî kalkınmadaki liderliklerini güçlendirmek için çalışmaktadır. Bu doğrultuda kişisel ve kolektif kapasite geliştirme, kooperatifleşme, ekonomik güçlenme ve afet/göç alanlarında programlar yürütmektedir. Dar gelirli bayanların yoksullukla çabadaki uzmanlıklarına, ailelerini ve toplumu geliştirme, dönüştürme güçlerine olan inancıyla KEDV; lokal idareler ve toplumdaki diğer aktörlerle iş birliği yaparak, unsurlu bir iştirak anlayışıyla çalışmakta, tüm projelerini bayanların ve etraflarının sinerjisiyle geliştirmektedir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı