İzmir’de giderek derinleşen kuraklık, azalan su kaynakları ve ziraî üretimin geleceği, Tarihi Havagazı Fabrikası’nda düzenlenen Sulama Kooperatifleri Toplantısı’nda ele alındı. Toplantıda konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay, kuraklıkla çabanın lakin mahallî idareler, kooperatifler ve üreticiler ortasında kurulacak güçlü bir iş birliğiyle mümkün olabileceğini vurguladı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin meselelerden kaçan değil, tahlil odaklı bir anlayışla hareket ettiğini belirten Lider Tugay, “Biz hiçbir sıkıntıya sırtımızı dönmüyoruz. Bu sorun ne bir kurumun ne de tek bir bölümün problemidir; hepimizin ortak sorumluluğudur” dedi.
İklim değişikliğinin tesirlerinin her geçen yıl daha sert hissedildiği bir periyotta, İzmir’in su, tarım ve üretim geleceği, Tarihi Havagazı Fabrikası’nda düzenlenen Sulama Kooperatifleri Toplantısı’nda kapsamlı biçimde değerlendirildi. İzmir Büyükşehir Belediyesi Ziraî Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen toplantıya İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay’ın yanı sıra İzmir Bölgesi Sulama Kooperatifleri Birliği Lideri Hüseyin İlhan Yavuz, İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Halit Çelik, Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanı Bülent Üngür, İZSU Genel Müdürü Gürkan Erdoğan, İZPA Lideri Prof. Dr. Koray Velibeyoğlu, İzmir Büyükşehir Belediyesi Kırsal Kalkınma Danışmanı Prof. Dr. Yusuf Kurucu, Büyükşehir Belediyesi bürokratları, meclis üyeleri, tarım komitesi temsilcileri, ilçe belediyelerinin temsilcileri, muhtarlar, sulama kooperatiflerinin lider ve yöneticileri, üreticiler ile ziraat odalarının temsilcileri katıldı. İki saati aşkın süren ve yaklaşık 100 üreticinin yer aldığı toplantıda; su idaresi, ziraî sulama, yer altı su kaynaklarının durumu, toprak sıhhati ve kalkınma ortasındaki alaka bütüncül bir yaklaşımla ele alındı.
Cemil Tugay: Tüketimin yüzde 70’i ziraî sulamadan kaynaklanıyor
Toplantıda su krizinin sadece teknik bir başlık değil, birebir vakitte toplumsal ve ekonomik bir sorun olduğuna dikkat çeken İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay, 2025 yılının beklenenden çok daha kurak geçtiğini vurguladı. Tugay, “2025 yılı hiçbirimizin öngöremediği kadar kurak bir yıl oldu. En kurak yıllardan birini yaşadık. Biz hiçbir sıkıntıya sırtımızı dönmüyoruz. Bahis Devlet Su İşleri’nin sorumluluk alanında olsa da ‘bu diğerinin sorunu’ demiyoruz. İzmir’in bugün bir numaralı sorunu sudur” dedi. Yer altı sularının denetimsiz kullanımının önemli riskler taşıdığına işaret eden Tugay, kaçak ve ruhsatsız kuyuların her geçen gün arttığını belirtti. Su tüketimindeki dağılıma da değinen Tugay, “Toplam su tüketiminin yaklaşık yüzde 10’u kentlerde içme ve kullanma suyu, yüzde 20’si sanayi, yüzde 70’i ise ziraî sulama emeliyle kullanılıyor. Bu nedenle sadece ferdî tasarruf davetleriyle bu sorunu çözemeyiz. Ziraî sulamada verimliliği artıracak ortak adımlara ve sizlerin takviyesine gereksinimimiz var” diye konuştu.
“Kayıp-kaçak oranını düşürmek için ağır çalışıyoruz”
Kayıp-kaçak konusundaki yanlış algılara da değinen Lider Tugay, şebeke sistemlerinde muhakkak oranda kaybın kaçınılmaz olduğunu belirterek, İzmir’de yüzde 24,8 düzeyinde olan kayıp-kaçak oranını daha da düşürmek için alanda ağır bir çalışma yürüttüklerini söyledi. Yanlış sulama teknikleri, bilinçsiz gübreleme ve yanlışlı ilaçlama nedeniyle toprakların organik yapısının zayıfladığını tabir eden Tugay, tuzlanma ve asitlenme meselelerinin giderek arttığına dikkat çekti.
“Kalkınma olmadan ne okul kalır ne hastane”
Su ve tarım sorununun birebir vakitte bir kalkınma sorunu olduğunun altını çizen Lider Tugay, üretimin sürekliliğinin toplumsal hayatın tüm alanları için hayati kıymette olduğunu vurguladı. Tugay, “Sanayi, tarım ve hayvancılık için söylüyorum; üretmeye devam etmek zorundayız. Çocuklarımızın eğitim alabilmesi, insanların sıhhat hizmetlerine erişebilmesi, altyapının ayakta kalması lakin kalkınmış bir ülkenin sağlayabileceği imkânlarla mümkündür. Aksi halde ne okul kalır ne hastane, ne de bu kenti ayakta tutacak öbür bir yapı” dedi. Soruna kesimli değil bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşılması gerektiğini belirten Tugay, tarım ve hayvancılığın İzmir için vazgeçilmez olduğunu söz ederek, “Çiftçimiz, hayvancılıkla uğraşan üreticimiz göz bebeğimizdir. Emeklerinin karşılığını almaları gerekir. Lakin bunu yaparken suyu ve toprağı da korumak zorundayız” diye konuştu.
“Bu süreci birlikte yöneteceğiz”
Başkan Dr. Cemil Tugay, su krizine kalıcı tahlilin fakat ortak akıl ve bilimsel yaklaşımla mümkün olabileceğini vurgulayarak, üniversitelerden akademisyenlerin de yer aldığı bilimsel bir Su Kurulu oluşturduklarını açıkladı. Tugay, arıtılmış suların yine kullanımı, çağdaş sulama tekniklerinin yaygınlaştırılması, endüstride su verimliliğinin artırılması ve yeni su kaynaklarının oluşturulmasına yönelik seçeneklerin birlikte değerlendirileceğini söz etti. Sürecin çok paydaşlı bir anlayışla yürütülmesi gerektiğine dikkat çeken Tugay, “Bu işi ne belediye tek başına yapabilir ne de devlet. Bu süreç, kentte yaşayan herkesin; üreticinin, endüstricinin ve kooperatiflerin birlikte yöneteceği bir süreçtir” dedi.
“Yalnız değilsiniz”
Sulama kooperatifleri ile ziraî kalkınma kooperatiflerinin sürecin en değerli paydaşları olduğuna dikkat çeken Lider Tugay, yanlış idare anlayışlarının yarattığı sıkıntılara işaret etti. Tugay, “Kötü idarelerden, yanlış işlerden yorulduk. Bir kardeşiniz, bir evladınız olarak ricamdır: Bu ülkeye artık kimse kıymasın. Herkes elindekinin değerini bilsin. Bu güç değil” dedi. Vazifesini layıkıyla yerine getirmek için çalıştığını vurgulayan Tugay, sürecin birlikte yürütülmesi gerektiğini belirterek, “Bundan sonra birlikte yol yürüyelim. Suyun kesinlikle verimli kullanılması için akıllı sayaçlar üzere uygulamalardan yararlanalım. Hobi bahçelerinin daha sık denetlenmesi gerekiyor. Bu buluşma ortak bir çalışma yeri olarak devam etmeli. Ulaşabildiğimiz herkese gerçek sulama tekniklerini anlatalım” diye konuştu. Su krizinin süreksiz bir sorun olmadığına da dikkat çeken Lider Tugay, “Bu yıl su krizi var; önümüzdeki yıl da, sonraki yıllarda da olacak. Kimse mağdur olmamalı. Hepimiz üzerimize düşen sorumluluğu yerine getirmeliyiz. Eksikler, yanlışlar olabilir lakin doğruyu birlikte bulacağız. İzmir Büyükşehir Belediyesi olarak sizi hiçbir vakit yalnız bırakmayacağız” tabirlerini kullandı.
“Bu para belediyenin değil, İzmirlinin parası”
İzmir Büyükşehir Belediye Lideri Dr. Cemil Tugay, toplantıda belediye kaynaklarının kullanımına ait net ve açık iletiler verdi. Kaynakların şahsî değil, büsbütün halka ilişkin olduğunu vurgulayan Tugay, takviyelerin de bu anlayış doğrultusunda planlandığını tabir etti. Tugay, “Bu para benim cebimden çıkmıyor, bir diğerinin cebinden de çıkmıyor. Bu para belediyenin parası ancak aslında İzmirlinin, halkın parasıdır. Bizim vazifemiz de bu kaynağı yanlışsız, adil ve verimli biçimde kullanmaktır” dedi. Dayanakların rastgele değil, sürdürülebilir üretimi temel alan bir yaklaşımla planlandığını belirten Lider Tugay, samimiyet ve devamlılık vurgusu yaparak üreticilere şu davette bulundu:
“Gerçekten üretim yapmak isteyen, bahçesine sahip çıkan, hayvancılığı ciddiyetle yürüten üreticinin yanında oluruz. Lakin verdiğimiz takviyenin karşılığını görmek isteriz. Bugün başlayıp yarın bırakılan işler değil, örnek olacak, sürdürülebilir çalışmalar istiyoruz. Kimin neye gereksinimi varsa gelsin söylesin. Kendini zahmette hisseden, sıkıntısı olan herkes bize ulaşsın. Biz bunun için buradayız ve bunu yapmayı nitekim istiyoruz. İzmir’in en büyük kurumudur, en büyük gücüdür. Mali yapısı her geçen gün daha sağlam bir noktaya geliyor. Kaynaklarımız var. Kıymetli olan bu kaynakların heba edilmemesi ve yanlışsız işler için kullanılmasıdır. Belediye sizin, kurum sizin; bu kurumun parası sizin. Gelin, ‘Bu işi samimi biçimde yapacağım’ deyin. Ne gücümüz varsa sizindir. Fidanıyla, takviyesiyle, imkânıyla yanınızda oluruz.”
Erdoğan: Saniyede yaklaşık 2 bin litre ek suyu sisteme kazandırdık
Kent merkezinde günlük içme suyu tüketiminin yaklaşık 648 bin metreküp olduğunu belirten İZSU Genel Müdürü Gürkan Erdoğan, bunun saniyede ortalama 7 bin 500 litre suya karşılık geldiğini söyledi. Erdoğan, bugün bu gereksinimi karşılayan yüzeysel su kaynaklarının büyük kısmının ya büsbütün tükendiğini ya da kritik düzeylere gerilediğini vurguladı. Barajlardan gelen su ölçüsünün tarihi olarak en düşük düzeylere indiğine dikkat çeken Erdoğan, “Tahtalı ve Gördes barajlarında ortaya çıkan tablo sadece İzmir için değil, ülkemizin birçok büyük kenti için önemli bir ikazdır. Bu nedenle suyu artık sadece mevcut kaynaklar üzerinden değil, çok istikametli ve bütüncül bir kriz idaresi anlayışıyla ele almak zorundayız” dedi. İzmir’in içme suyunun yaklaşık yüzde 74’ünün yer altı suyu kaynaklarından karşılandığını tabir eden Erdoğan, bu oranın inanılmaz devirler için süreksiz bir tahlil olduğunu belirterek, “Yer altı sularının korunması ve sürdürülebilirliği bizim için hayati önemdedir” diye konuştu. Bu kapsamda Göksu, Sarıkız, Menemen ve Halkapınar başta olmak üzere birçok bölgede kuyu yenileme ve yeni kuyu devreye alma çalışmalarını hızlandırdıklarını aktaran Erdoğan, “Yalnızca bu çalışmalar sayesinde saniyede yaklaşık 2 bin litre ek suyu sisteme kazandırmış durumdayız” tabirlerini kullandı.
“Orta ve uzun vadede alternatif kaynakları konuşmak zorundayız”
Suyu artırmanın, yeni kaynak bulmak kadar değerli olduğuna dikkat çeken İZSU Genel Müdürü Gürkan Erdoğan, tasarrufun en değerli ayaklarından birinin kayıp-kaçakla gayret olduğunu vurguladı. Erdoğan, “Kent merkezinde kayıp-kaçak oranını yüzde 24,8 düzeyine düşürdük. Bu sayede yaklaşık 5,6 milyon metreküp suyu sistemde tutmayı başardık. Bizim için kayıp-kaçakta sağlanan her yüzde 1’lik düşüş, yeni bir baraj kadar değerlidir” dedi. Kısa vadede su arzını artırmaya yönelik bir başka başlığın Tahtalı Barajı’nın meyyit hacminde bulunan suyun kıymetlendirilmesi olduğunu belirten Erdoğan, bu mevzuda teknik hazırlıkların sürdüğünü tabir etti. Erdoğan, “Temmuz 2026’da bu suyun sisteme kazandırılmasına yönelik ihale sürecini başlatmayı planlıyoruz. Bu adım, İzmir’in su güvenliği açısından kritik önemdedir” diye konuştu. Orta ve uzun vadede ise alternatif kaynakların kesinlikle gündeme alınması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, deniz suyu arıtma tesislerinin yüksek güç maliyetlerine karşın iklim değişikliği gerçeği karşısında kaçınılmaz seçenekler ortasında yer aldığını söyledi. Erdoğan, “Bu yatırımları bilimsel bilgiler ışığında, çevresel tesirleri gözeterek ve hakikat finansman modelleriyle pahalandırmak zorundayız” dedi. Bulut tohumlama uygulamalarına da değinen Erdoğan, bu mevzuda Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile iletişime geçtiklerini belirterek, “Bu prosedür tek başına bir tahlil değildir; fakat uygun şartlarda destekleyici bir araç olabilir” tabirlerini kullandı.
Erdoğan dayanışmanın ehemmiyetine dikkat çekti
İZSU Genel Müdürü Gürkan Erdoğan, su krizinin idaresinde dayanışmanın hayati değerde olduğunu vurguladı. Devlet Su İşleri (DSİ) ile yürütülen baraj ve altyapı yatırımlarının hızlandırılmasının büyük değer taşıdığını belirten Erdoğan, bilhassa Başlamış ve Düvertepe barajları başta olmak üzere İzmir’in uzun vadeli su güvenliği için gerekli yatırımların acilen hayata geçirilmesi gerektiğini söz etti. Bu sürecin sadece İZSU’nun ya da mahallî idarelerin tek başına yürütebileceği bir süreç olmadığını lisana getiren Erdoğan, “Su krizini yönetmek için tüm kurum ve kuruluşların ortak hareket etmesi gerekiyor. Vatandaşlarımızın su tasarrufu konusundaki hassaslığının artarak devam etmesi de elimizi güçlendiriyor. Tasarruf, şuurlu kullanım ve dayanışma, bugün İzmir’in su geleceği için en güçlü araçlarımızdır” formunda konuştu.
Büyükşehir’in destekleri
İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanı Bülent Üngür, İzmir genelindeki kooperatif yapısı ve belediyenin yürüttüğü takviyelere ait detaylı bilgiler paylaştı. Üngür, İzmir’de 81 sulama kooperatifi, 45 su eserleri kooperatifi ve 163 ziraî kalkınma kooperatifi olmak üzere toplam 289 kooperatifin faaliyet gösterdiğini belirtti. Sulama kooperatiflerine bağlı 13 bin 500 ortağın bulunduğunu söz eden Üngür, kooperatiflerin bilhassa Kemalpaşa, Ödemiş, Menderes, Bergama ve Tire ilçelerinde ağırlaştığını aktardı. Belediyenin yetki ve sorumluluğunda 18 sulama göleti bulunduğunu kaydeden Üngür, Ziraî Hizmetler Dairesi Başkanlığı olarak sulama tesisleri, hayvan içme suyu göletleri, sondaj kuyuları, yeni gölet üretimi, bakım-onarım çalışmaları ve eğitim dayanaklarının aralıksız sürdürüldüğünü söyledi. Üngür, 2024–2025 periyodunda çok sayıda yeni tesisin hayata geçirildiğini, mevcut tesislerde bakım-onarım çalışmalarının yapıldığını, kuyu imali ve ekipman takviyelerinin üreticilerle buluşturulduğunu vurguladı.
Bilimsel bilgiler paylaşıldı
Toplantıda konuşan İzmir Büyükşehir Belediyesi Kırsal Kalkınma Danışmanı Prof. Dr. Yusuf Kurucu, iklim değişikliğinin Ege Bölgesi ve İzmir havzaları üzerindeki tesirlerine ait şimdiki bilimsel bilgileri paylaştı. Kurucu, yağış ölçüsü ve sürekliliğinde yaşanan azalmanın süreksiz bir durum olmadığını, yapısal bir değişime işaret ettiğini vurguladı. Sıcaklık artışlarının İzmir ve etrafında daha şiddetli biçimde hissedildiğine dikkat çeken Kurucu, önümüzdeki 15–20 yıllık süreçte su kaynakları üzerindeki baskının daha da artacağını söz etti. Bu nedenle havza bazlı planlama, bilimsel izleme ve uzun vadeli su idaresi siyasetlerinin artık bir tercih değil, mecburilik haline geldiğini söyledi.
İki saati aşkın süren toplantı, kooperatif temsilcilerinin görüş ve tekliflerinin alınmasının akabinde sona erdi.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı