Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği (İngilizce) Kısmı Arş. Gör. Begüm Çetin, 5–11 Ocak Güç Tasarrufu Haftası kapsamında yeni güç kaynakları ve güç tasarrufu konusunu kıymetlendirdi.
Türkiye’nin en acil güç sorunu dışa bağımlılık ve fosil yakıt ağırlığı
Türkiye’nin bugün karşı karşıya olduğu en temel güç sıkıntısına dikkat çeken Begüm Çetin, “Ülkemizde, karbon emisyonu ve çevresel maliyeti yüksek, iklim krizine yol açan ve güç verimliliği açısından dezavantajlı fosil yakıtlar büyük oranda kullanılmaktadır. Ama gücün yeşil geleceğini düşündüğümüzde, insan ve toplum için yarar odaklı teknolojik dönüşüm sürecinde; artan nüfusumuzun arz-talep gereksinimine karşılık verecek, güç kaynaklarımızın dışa bağımlılığını azaltacak, güç verimliliğimizin kesintisiz ve emniyetli bir biçimde devam etmesini sağlayacak sürdürülebilir güç kaynaklarından yenilenebilir güç kaynaklarının kullanımının arttırılması gerekmektedir. Bu bağlamda endüstriyel ve ticari alanlarda, ofis-ev ortamında ve ferdî olarak yenilenebilir güç kaynaklarının kullanımının teşviği ile hakikat bilinçlendirme kıymet taşımaktadır. Ayrıyeten yeşil dönüşüm ve teknolojilerine hazır olacak formda ilgili altyapı eksiklikleri tamamlanmalıdır.” dedi.
Yenilenebilir güçte güçlü potansiyel var
Yenilenebilir güç kaynaklarının tabiatta var olan ve gereksinimimiz ölçüsünde enerjiyi devamlı ve sürdürülebilir bir formda pak, verimli, muteber ve ekonomik olarak değerlendirmemize imkân sağlayan kaynaklar olduğunu lisana getiren Çetin, “Ülkemizin coğrafik pozisyonu, jeolojik yapısı ve bu bağlamda yapılan çalışmalar eşliğinde değerlendirildiğinde yenilenebilir güç kaynakları ülkemizde kıymetli potansiyel kaynaklardır. Yapılan son çalışmalara nazaran yenilenebilir enerji kaynağının kurulu gücün yüzde olarak çoğunluğunu sırası ile hidrolik güç, güneş gücü, rüzgâr gücü ve jeotermal güç kaynakları oluşturmaktadır.” diye konuştu.
Akkuyu Nükleer Santrali önümüzdeki yıl devreye alınacak
Nükleer güç kaynaklarının da sürdürülebilir güç kaynağı olup olmaması konusunda kıymetlendirilmesi gereken güç kaynağı olduğunu lisana getiren Çetin, “Nükleer güç santrallerinin atık sistemi ve santral sisteminin güvenliği ile ilgili teknolojilerinin geliştirilmesi ehemmiyet taşımaktadır. Rastgele bir hasar meydana geldiğinde olumsuz tesirleri uzun mühlet devam edebilmektedir. Ülkemizde nükleer güç santrallerinin devreye alınması ile ilgili çalışmalar devam etmekte olup en son ülkemizin birinci Nükleer Güç Santrali Akkuyu Nükleer Santrali önümüzdeki yıl devreye alınacağı bildirildi.” halinde konuştu.
Son yıllarda sıkça konuşulan güç dönüşümü, günlük hayatımıza nasıl yansıyor?
Enerji dönüşümünde dijitalleşmenin bilhassa son yıllarda yapay zekâ dönüşümünü de içinde barındırdığını söz eden Arş. Gör. Begüm Çetin, şöyle devam etti:
“Bu dönüşüme hazırlık sürecinde faal olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ‘Enerji İdaresinde Dijital ve Yenilenebilir Güç Dönüşümü’ başlığı altında şebekelerde akıllı sayaç entegresini sağlamaya yönelik planı 2026 Mart ayı prestiji ile uygulamaya koyacak. Burada bahsedilmesi gereken değerli bir nokta akıllı sayaç teknolojisi şebekelerin akıllı ve mikro şebekeye dönüştürülmesinde dolayısı ile akıllı kentler dönüşümünde temel ve en değerli uygulamadır. Zira güç verimliliğinin sağlanması demek güç idaresinin faal bir biçimde gerçekleşmesi demektir ve bu bağlamda ölçüm aygıtlarının bilgi ve haberleşme teknolojileri ile geliştirilmesi gerekmektedir. Böylece yenilenebilir güç kaynaklarının ve elektrikli araç şarj istasyonlarının şebekelere entegresi ve yük idaresini kolaylaştıran hem üretici hem tüketici ekseninde elektrik üretimi-tüketimi ve öbür güç parametrelerini uzaktan izleme ve denetim imkânı tanıyacak verimli güç idaresi entegresi sağlayan teknoloji inşa edilmiş oluyor. Güçte yapay zekâ dönüşümü de ele alınması gereken farklı bir mevzu olup bilhassa gücün emniyetli ve kesintisiz bir halde sağlanmasında yapay zekâ ile erken kusur teşhisi ve tedbir başlıkları değerli bahisler olabilir.”
Vatandaş dönüşümün faal bir parçası
Yeşil güç dönüşümünün, ülkemizde dijital dönüşümle birlikte eğitim, sanayi ve ferdi kullanım alanlarında ilerlediğini söyleyen Arş. Gör. Begüm Çetin, “Eğitim ve sanayi iş birlikleriyle geliştirilen projeler umut verici gelişmeler sunarken, vatandaşlar yenilenebilir güç, elektrikli araçlar ve güç verimli eserleri tercih ederek bu dönüşümün etkin bir paydaşı olmaktadır.” dedi.
Tasarruf ve verimlilik birebir şey değil
Enerji tasarrufunun, güç tüketimini azaltmaya yönelik önlemlerden olduğunu da lisana getiren Arş. Gör. Begüm Çetin, “Enerji verimliliği ise gücün üretim, iletim, dağıtım ve tüketim evrelerinde kayıpların azaltılarak birebir hizmetin daha az güçle sağlanmasını amaçlayan teknolojik ve sistemsel tahlillerdir. Yenilenebilir güç kaynaklarının teşviki, akıllı sayaçlar ve talep tarafı güç idaresi üzere ölçüm ve denetim teknolojileri güç verimliliğinin artırılmasına katkı sağlar. Isı yalıtımı, verimli aydınlatma sistemleri ve elektrikli aygıtların sistemli bakımı üzere uygulamalar ise hem güç tasarrufu sağlar hem de güç verimliliğini destekleyerek daha ekonomik, inançlı ve etraf dostu bir güç kullanımına imkan tanır.” diye konuştu.
Evlerde güç kaybı nerelerde ağırlaşıyor?
Konutlardaki güç kayıplarının en önemli nedenlerini sıralayan Begüm Çetin, “Konutlarda güç kaybı güç tasarruflu aydınlatma sistemlerinin kullanılmaması, verimsiz elektrikli aygıtların tercih edilmesi ve ısıtma sistemlerinde gerekli ısı yalıtımının yapılmaması nedeniyle oluşmaktadır. Ayrıyeten yenilenebilir güç ve güç depolama sistemlerinin yaygın kullanılmaması, güç verimliliğinin artırılmasını sonlandırmaktadır.” formunda konuştu.
Kış ayları için kolay fakat tesirli öneriler
Kış periyodunda uygulanabilecek pratik tedbirleri paylaşan Begüm Çetin, “Kullanılmayan aygıtların elektrik ile teması kesilmeli ve aygıtlar prizde takılı kalmamalıdır. Güç tasarruflu ampuller tercih edilmelidir ve gereksiz aydınlatmalardan kaçınılmalıdır. Meskende ısı yalıtımını sağlayacak tedbirler alınmalıdır ve güç tasarruflu elektrikli aygıtlar tercih edilmelidir. Talep taraflı güç idaresi ve güç parametrelerinin takip edilip denetim edilebilmesi için mekanik sayaçlar yerine akıllı sayaçlar yahut çift istikametli sayaçlar entegre edilmeli, güç depolama sistemleri ile yenilenebilir güç kaynaklarının kullanımı teşvik edilmelidir.” dedi.
Enerji tasarrufu kamusal bir sorumluluk
Enerji tasarrufunun sadece bireylere yüklenemeyeceğini vurgulayan Begüm Çetin, şöyle devam etti:
“Bireysel sorumluluklarımız farkında olduğumuz ve şuurlu olduğumuz sürece makul bir noktaya kadar güç tasarrufuna katkı sağlar lakin ülkemizde artan nüfusun güç talebini yönetebilmek, gücümüzün dışa bağımlılığını azaltmak ve güç verimliliğini sürdürülebilir bir formda gerçekleştirmek için kamusal ve mahallî idarelerin güç tasarrufunu sağlayacak tahlilleri kesinlikle olmalıdır. Öncelikle bilgi ve irtibat teknolojilerinin aktif kullanıldığı, sürdürülebilirlik ve insan/toplum odaklı teknolojik evrimin gerçekleştiği süreçteyiz. Bu sürece dahil olmanın farkındalığı ile pak, ekonomik, inançlı güç kaynaklarından yenilenebilir güç kaynaklarının kullanımını ve denetimini destekleyen akıllı ve mikro şebekelere geçilmesi konusunda hazırlıklar yapılmalıdır.
Bu bağlamda daha esnek, ölçümlenebilir ve güçlü alt yapı imkânı sağlanmalıdır. Şebekelerde çift istikametli data akışının sağlanabileceği haberleşme ağının ve bilgi denetim merkezlerinin kurulmasının yanı sıra güç ve arıza bilgilerinin uzaktan denetim edilerek yapay zekâ teknolojileri ile evvelden arıza ve kesinti iddiası yapılabilecek sistemsel bütünlük içeren çalışmalara ehemmiyet verilmelidir. Sürdürülebilirlik ve kalkınma planları kapsamında, üniversite sanayi iş birliğiyle geliştirilen projeler ve çalıştaylar aracılığıyla bu çalışmaların uygulanabilirliği desteklenmelidir. Toplu taşımada ve kişisel ulaşımda elektrikli ve güç verimli araç kullanımına yönelik teşvikler artırılmalı, güç verimli bina standartları ise zarurî hâle getirilmelidir. Ayrıyeten yeşil güç ve dijital dönüşüme ait farkındalığın artırılması hedefiyle, ilkokuldan başlayarak tüm eğitim düzeylerinde bilinçlendirme çalışmaları yürütülmelidir.”
Tasarruf artık zorunlu
İklim krizi ve artan güç maliyetlerinin tasarrufu mecburî hâle getirdiğini tabir eden Begüm Çetin, “Türkiye, Paris Muahedesi kapsamında 2053 net sıfır emisyon amacını benimsemiştir. 12. Kalkınma Planı ve 2024–2026 amaçları doğrultusunda yeşil güç dönüşümünün hızlandırılması planlanmaktadır. Ayrıyeten sürdürülebilir dönüşüme katkı sağlamak için üniversiteler de Stratejik Plan dahilinde çalışmalar yapmaya devam etmektedir. Tüm bu bilgiler ışığında tasarruf yapmak kişisel önlem almaktan çıkıp sektörel, yönetimsel ve milletlerarası düzlemde yapılması gereken zarurî davranış haline gelmektedir.” formunda kelamlarını tamamladı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı